Darmstoornissen bij chinchilla's

Een van de grootste veroorzakers van sterfte bij chinchilla’s is de darmstoornis. Hoewel de meeste dieren gelukkig altijd gezond zijn is de kans op darmstoornissen, naast voedingsfouten, het grootst in voor- en najaar. De natte vochtige jaargetijden.

Hoewel de chinchilla’s binnen gehouden worden oefent vochtig weer toch invloed uit op het welzijn van de dieren. Een eerste aanwijzing dat het dier niet in orde is ziet men wanneer het dier zachte keutels krijgt. Normaal is de keutel stevig en rond of langwerpig. De kleur kan variëren van licht- tot donkerbruin. Komen er echter vieze natte keutels, sommigen met slijm er aan, dan is een darmontsteking een feit. De oorzaak kan verschillend zijn. Soms is het hooi dat men voert in combinatie met pellets te eiwitrijk zodat de keutel veel donkerder van kleur wordt tot zelfs zwart. Een andere oorzaak kan zijn dat men een dier te veel groen bijvoert.


Zachte keutels kunnen verder ontstaan door beschimmeld of bedorven voer en bacteriologische infecties zoals Listeria. Ook plotselinge verandering van voedsel, water of klimaat en ook een hoog vochtigheidsgehalte van de lucht kunnen een oorzaak zijn.

Het kan ook voorkomen dat men alles doet zoals altijd en dat er geen aanwijsbare oorzaak is voor een darmontsteking. Als de consistentie van de keutel te zacht is kan men beginnen met verminderen van het pelletvoer en daarvoor in de plaats meer hooi te geven. Helpt dit niet voldoende dan kan men het hooi vervangen door stro, daar zit nog minder voedingswaarde in dan in hooi. Je moet het hooi niet weglaten en alleen brokken geven, de chinchilla als planteneter met zijn lange darmkanaal heeft voedingsvezels nodig welke hij speciaal uit hooi en stro betrekt. De vezelvoeding houdt hun darmen gevuld. Meestal verdwijnt de zachte keutel wanneer men bovenstaande maatregel treft. Blijft de darmstoornis echter dan is de kans groot dat het in een longontsteking ontaardt. Dit zie je aan de ademhaling, een chinchilla haalt normaal met rukjes adem maar wanneer de longen zijn aangetast begint het dier pompend te ademen. De eetlust is weg en ze worden lusteloos en krijgen vaak een opgezwollen buik. Ook kan zich gas in de darmen ontwikkelen.

Je mag in die toestand niks met een druppelaar ingeven, de kans is groot dat het diertje stikt doordat het in de longen komt. Men kan het dier penicilline injecties laten geven door de arts.

De kans echter dat een dier in deze conditie dit overleeft is echter klein. Tevens bestaat de kans dat een dier met een zachte keutel in het begin plotseling een verstopping krijgt en helemaal niet meer keutelt. Aan te raden is dit dier te verwijderen van de andere chinchilla’s en een warme plaats zonder zand te geven.

Vaak is een verstopping toch een gevolg van voedingsfouten. Ze hebben geen eetlust meer en hebben hele kleine, zeer harde keutels of er komen helemaal geen keutels meer.

Soms kruipen de dieren over de bodem van de kooi met buikkrampverschijnselen. Een zeer ernstige verstopping is praktisch altijd dodelijk.Wanner men licht op de buik van het dier drukt kan men klonten voelen. In de meeste gevallen zijn het ophopingen van de ontlasting die niet verder komen. Bij een beginnende verstopping kan men een gedroogde pruim geven en tevens en met een oogpipet een beetje Agarol toedienen. Dit laatste kan je bij ernstige verstopping tot vier maal per dag toedienen. Dit middel is niet zo sterk als bijvoorbeeld wonderolie, paraffine of isthizin. Het werkt geleidelijk en geeft vaak goede resultaten zonder dat het diertje nog zwaardere krampen krijgt. Vaak zie je al na een dag resultaat.

Het advies luidt: schaf alle lekkernijen en bijvoedingen af. Speciaal krenten en rozijnen kunnen een verstopping veroorzaken.Er zijn diverse lekkernijen in de handel voor chinchilla’s, zij hebben dit echter niet nodig, je moet gewoon een keuze maken. Wil men een verwend dier die lekker uit de hand eet van oliehoudende zaden tot aan crackers? Dat is leuk voor het baasje maar niet voor het dier. Bij goede uitgebalanceerde voeding kan een dier een leeftijd bereiken van 14 tot 15 jaar dit in tegenstelling van een dier die volgepropt wordt met allerlei lekkernijen!

In sommige folders worden zelfs beweerd dat de dieren wel 20 jaar kunnen worden. In de 32 jaar dat wij chinchilla’s fokken zijn we ze echter nog nooit tegengekomen.

Bij een verstopping kan ook nog een ander euvel optreden namelijk het uitstulpen van de endeldarm. Wanneer men dit niet meteen merkt bestaat de kans dat het dier meteen aan de darm gaat bijten en dat het een bloederige massa word! Een dergelijk dier is ten dode opgeschreven. Is er echter een klein stukje darm uit dan kan men het door de dierenarts met een paar hechtingen laten vastzetten. Maar ook dan kan is de kans klein dat het diertje dit overleeft.

Over het algemeen kan men stellen dat chinchilla’s met een ernstige darmstoornis ten dode zijn opgeschreven.

Het kan ook nog voorkomen dat een dier normaal heeft gegeten en dat hij een poosje later dood ligt terwijl hij volkomen is leeggelopen. Dit is dan diarree die meteen de dood veroorzaakt.

Renny Brouwers

Uit het clubblad van de Nederlandse Chinchilla Vereniging

November 1992