Een van de grootste veroorzakers van sterfte
bij chinchilla’s is de darmstoornis. Hoewel de meeste dieren gelukkig altijd
gezond zijn is de kans op darmstoornissen, naast voedingsfouten, het grootst
in voor- en najaar. De natte vochtige jaargetijden.
Hoewel de chinchilla’s
binnen gehouden worden oefent vochtig weer toch invloed uit op het
welzijn van de dieren. Een eerste aanwijzing dat het dier niet in orde is
ziet men wanneer het dier zachte keutels krijgt. Normaal is de keutel stevig
en rond of langwerpig. De kleur kan variëren van licht- tot donkerbruin.
Komen er echter vieze natte keutels, sommigen met slijm er aan, dan is een
darmontsteking een feit. De oorzaak kan verschillend zijn. Soms is het hooi
dat men voert in combinatie met pellets te eiwitrijk zodat de keutel veel
donkerder van kleur wordt tot zelfs zwart. Een andere oorzaak kan zijn dat
men een dier te veel groen bijvoert.
Zachte keutels kunnen verder ontstaan door
beschimmeld of bedorven voer en bacteriologische infecties zoals Listeria.
Ook plotselinge verandering van voedsel, water of klimaat en ook een hoog
vochtigheidsgehalte van de lucht kunnen een oorzaak zijn.
Het kan ook voorkomen dat men alles doet zoals
altijd en dat er geen aanwijsbare oorzaak is voor een darmontsteking. Als de
consistentie van de keutel te zacht is kan men beginnen met verminderen van
het pelletvoer en daarvoor in de plaats meer
hooi te geven. Helpt dit niet voldoende dan kan men het hooi vervangen door
stro, daar zit nog minder voedingswaarde in dan in hooi. Je moet het hooi
niet weglaten en alleen brokken geven, de chinchilla als planteneter met
zijn lange darmkanaal heeft voedingsvezels nodig welke hij speciaal uit hooi
en stro betrekt. De vezelvoeding houdt hun darmen gevuld. Meestal verdwijnt
de zachte keutel wanneer men bovenstaande maatregel treft. Blijft de
darmstoornis echter dan is de kans groot dat het in een longontsteking
ontaardt. Dit zie je aan de ademhaling, een chinchilla haalt normaal met
rukjes adem maar wanneer de longen zijn aangetast begint het dier pompend te
ademen. De eetlust is weg en ze worden lusteloos en
krijgen vaak een opgezwollen buik. Ook kan zich gas in de darmen
ontwikkelen.
Je mag in die toestand niks met een druppelaar
ingeven, de kans is groot dat het diertje stikt doordat het in de longen
komt. Men kan het dier penicilline injecties laten geven door de arts.
De kans echter dat een dier in deze conditie dit overleeft is echter klein.
Tevens bestaat de kans dat een dier met een zachte keutel in het begin
plotseling een verstopping krijgt en helemaal niet meer keutelt. Aan te
raden is dit dier te verwijderen van de andere chinchilla’s en een warme
plaats zonder zand te geven.
Vaak is een verstopping toch een gevolg van
voedingsfouten. Ze hebben geen eetlust meer en hebben hele kleine, zeer
harde keutels of er komen helemaal geen keutels meer.
Soms kruipen de dieren over de bodem van de kooi met
buikkrampverschijnselen. Een zeer ernstige verstopping is praktisch altijd
dodelijk.Wanner men licht op de buik van het dier drukt kan men klonten
voelen. In de meeste gevallen zijn het ophopingen van de ontlasting die niet
verder komen. Bij een beginnende verstopping kan men een gedroogde pruim
geven en tevens en met een oogpipet een beetje Agarol toedienen. Dit laatste
kan je bij ernstige verstopping tot vier maal per dag toedienen. Dit middel
is niet zo sterk als bijvoorbeeld wonderolie, paraffine of isthizin. Het
werkt geleidelijk en geeft vaak goede resultaten zonder dat het diertje nog
zwaardere krampen krijgt. Vaak zie je al na een dag resultaat.
Het advies luidt: schaf alle lekkernijen en
bijvoedingen af. Speciaal krenten en rozijnen
kunnen een verstopping veroorzaken.Er zijn diverse lekkernijen in de handel
voor chinchilla’s, zij hebben dit echter niet nodig, je moet gewoon een
keuze maken. Wil men een verwend dier die lekker uit de hand eet van
oliehoudende zaden tot aan crackers? Dat is leuk voor het baasje maar niet
voor het dier. Bij goede uitgebalanceerde voeding kan een dier een leeftijd
bereiken van 14 tot 15 jaar dit in tegenstelling van een dier die volgepropt
wordt met allerlei lekkernijen!
In sommige folders worden zelfs beweerd dat de
dieren wel 20 jaar kunnen worden. In de 32 jaar dat wij chinchilla’s fokken
zijn we ze echter nog nooit tegengekomen.
Bij een verstopping kan ook nog een ander
euvel optreden namelijk het uitstulpen van de endeldarm. Wanneer men dit
niet meteen merkt bestaat de kans dat het dier meteen aan de darm gaat
bijten en dat het een bloederige massa word! Een dergelijk dier is ten dode
opgeschreven. Is er echter een klein stukje darm uit dan kan men het door de
dierenarts met een paar hechtingen laten vastzetten. Maar ook dan kan is de
kans klein dat het diertje dit overleeft.
Over het algemeen kan men stellen dat
chinchilla’s met een ernstige darmstoornis ten dode zijn opgeschreven.
Het kan ook nog voorkomen dat een dier normaal
heeft gegeten en dat hij een poosje later dood ligt terwijl hij volkomen is
leeggelopen. Dit is dan diarree die meteen de dood veroorzaakt.
Renny Brouwers
Uit het clubblad van de Nederlandse Chinchilla
Vereniging
November 1992
* de redactie heeft het verhaal iets ingekort!