Dodenwake

Albatros is lang een gezonde, sterke rat geweest. Pas aan het eind van zijn leven slaat de ouderdom toe en takelt hij een beetje af. Hij slaapt niet langer meer hoog in één van de hangbuizen in zijn verblijf, maar beneden op de grond. Dat is een alarmsignaal. Zijn rattenvriendin Ranzuiltje komt hem na een paar dagen onderin het verblijf gezelschap houden. Dan weet ik genoeg: Albatros zijn laatste dagen zijn geteld.

Want wat Ranzuiltje doet, is een soort dodenwake houden. Ik heb dat bij ratten vaker gezien. Het is ontroerend en mooi tegelijk: een stervende rat die wordt bijgestaan door zijn soortgenoten. Ze gaan naast hem liggen, ook al is dat voor hen op een ongebruikelijke slaapplek, en leggen hun kop op zijn rug als een soort 'wees niet bang, wij zijn bij je'. Pas als hij is gestorven, laten ze hem achter en keren ze terug naar hun gebruikelijke rustplaatsen.

Niet lang na de dood van Albatros krijgt Ranzuiltje last van een zeer snel groeiend gezwel. Een afscheid tussen haar collega-ratten zit er helaas niet in. Om haar onnodig lijden te besparen, neem ik Ranzuiltje mee naar de dierenarts. Daar slaapt ze rustig en pijnloos in. Met een leeg bakje meld ik me vervolgens aan de balie in de wachtkamer om af te rekenen.

'Wat zit er in dat bakje?', vraagt een olijk meisje dat met haar moeder en een hond in de wachtkamer zit. 'Niets', antwoord ik. 'Maar er heeft een ratje ingezeten.' Het meisje kijkt me vragend aan. 'Maar waar is dat ratje nu dan?' 'Dood', zeg ik nogal lomp. Ik zie haar gezichtje betrekken. Dood?

'Het ratje was erg ziek en kon niet meer beter worden', vul ik aan. Ze knikt begrijpend. 'En blijft hij nu voorgoed dood?' Ja, knik ik. 'En je wilt hem nu niet meer in dat bakje houden?' Nee, schud ik.

'Onze hond is nog lang niet dood', wijst ze op de hijgende Labrador Retriever, die aan het zeer indrukwekkende litteken over zijn hele heuppartij te zien nog niet zo lang geleden aan de dood moet zijn ontsnapt. En meteen daarop: 'Hoe vind je mijn nieuwe jurk? Ik ben al bruin hè.' Na doodgaan moet je doorgaan, lijkt ze te begrijpen.

Judith Lissenberg

Judith is auteur van de boeken 'De Syrische (goud)hamster als gezelschapsdier', 'Dwerghamsters' en 'Tamme Ratten'. Kijk voor meer informatie op haar websites: KNAGERS! online en Rattery van de Waterratten.