Jonge, hulpeloze hamstertjes hebben hun moeder
hard nodig. Zij beschermt en voedt het jonge kroost. Maar moeders moet
natuurlijk ook wel eens op stap,
en dan blijven de jonkies alleen achter. Moeder
mag dan niet te lang wegblijven omdat de jonkies
het anders te koud krijgen. Onderzoekers in
Japan hebben ontdekt dat hamsterpuppies dan
specifieke kreetjes gaan slaken. Het blijkt dat Syrische, Russische
en Chinese hamsters allemaal
verschillende kreten uitslaan. Een deel daarvan is voor ons
hoorbaar, een ander deel is ultrasoon. Dat
betekent dat de toontjes zo hoog zijn, dat we
ze niet kunnen horen.
De ultrasone geluidjes van Syren en Russen duren
ongeveer 150 milliseconden, die van jonge Chineesjes zijn drie keer zo kort,
50 milliseconden. Verder
blijkt dat jonge Rusjes twee verschillende soorten ultrasone geluidjes
maken. De voor ons hoorbare kreetjes van de Syren
zijn 300 milliseconden
lang, die van de Russen en Chinezen duren beiden
ongeveer 120 milliseconden. Verder blijkt dat de hoorbare geluidjes gemaakt
worden met het strottehoofd,
dus met de stembanden, terwijl de ultrasone geluidjes worden 'gefloten'.
Hoe de moeder hier precies op reageert, hebben ze nog niet onderzocht in
alle hamstersoorten. Van Syrische hamsters is bekend dat de moeder de
jonkies gaat verzamelen en naar het nest
terugbrengten. Bij ratten is daar meer onderzoek
naar gedaan. Ook rattenpups maken ultrasone geluidjes wanneer
ze het koud krijgen. Dit heeft meerdere effecten op moeder rat. Al 5 minuten
nadat ze het ultrasone geluid van haar pups te horen krijgt, maakt ze een
bepaald hormoon aan, prolactine genaamd. Dit
hormoon stimuleert onder andere de aanmaak van moedermelk. Tegelijkertijd
gaat zij ook specifiek moederlijk
gedrag vertonen, zoals het bouwen van een nest en het zoeken en terughalen
van de jonkies. De onderzoekers denken nu dat de
ultrasone geluidjes van de
jongen de aanmaak van dit hormoon stimuleert. Dat zorgt er vervolgens weer
voor dat er melk aangemaakt wordt en moederlijk gedrag optreedt.
(c)
Dr. Marcel AG van der
Heyden
Bronnen:
H. Hashimoto en anderen.
Prolactin levels and maternal behavior induced by ultrasonic vocalizations
of the rat pup. Exp Anim 50:307-312 (2001)
Comparative study on isolation calls emitted from hamster pups.
Exp Anim
50:313-318 (2001)
(c) Foto van Marian Heesbeen