Nieuwtjes uit de wetenschap: onhoorbare roep

Jonge, hulpeloze hamstertjes hebben hun moeder hard nodig. Zij beschermt en voedt het jonge kroost. Maar moeders moet natuurlijk ook wel eens op stap, en dan blijven de jonkies alleen achter. Moeder mag dan niet te lang wegblijven omdat de jonkies het anders te koud krijgen. Onderzoekers in Japan hebben ontdekt dat hamsterpuppies dan specifieke kreetjes gaan slaken. Het blijkt dat Syrische, Russische en Chinese hamsters allemaal verschillende kreten uitslaan. Een deel daarvan is voor ons hoorbaar, een ander deel is ultrasoon. Dat betekent dat de toontjes zo hoog zijn, dat we ze niet kunnen horen.

De ultrasone geluidjes van Syren en Russen duren ongeveer 150 milliseconden, die van jonge Chineesjes zijn drie keer zo kort, 50 milliseconden. Verder blijkt dat jonge Rusjes twee verschillende soorten ultrasone geluidjes maken. De voor ons hoorbare kreetjes van de Syren zijn 300 milliseconden lang, die van de Russen en Chinezen duren beiden ongeveer 120 milliseconden. Verder blijkt dat de hoorbare geluidjes gemaakt worden met het strottehoofd, dus met de stembanden, terwijl de ultrasone geluidjes worden 'gefloten'.

Hoe de moeder hier precies op reageert, hebben ze nog niet onderzocht in alle hamstersoorten. Van Syrische hamsters is bekend dat de moeder de jonkies gaat verzamelen en naar het nest terugbrengten. Bij ratten is daar meer onderzoek naar gedaan. Ook rattenpups maken ultrasone geluidjes wanneer ze het koud krijgen. Dit heeft meerdere effecten op moeder rat. Al 5 minuten nadat ze het ultrasone geluid van haar pups te horen krijgt, maakt ze een bepaald hormoon aan, prolactine genaamd. Dit hormoon stimuleert onder andere de aanmaak van moedermelk. Tegelijkertijd gaat zij ook specifiek moederlijk gedrag vertonen, zoals het bouwen van een nest en het zoeken en terughalen van de jonkies. De onderzoekers denken nu dat de ultrasone geluidjes van de jongen de aanmaak van dit hormoon stimuleert. Dat zorgt er vervolgens weer voor dat er melk aangemaakt wordt en moederlijk gedrag optreedt.

(c) Dr. Marcel AG van der Heyden

Bronnen:
H. Hashimoto en anderen
Prolactin levels and maternal behavior induced by ultrasonic vocalizations of the rat pup. Exp Anim 50:307-312 (2001)
Comparative study on isolation calls emitted from hamster pups. Exp Anim 50:313-318 (2001)


(c) Foto van Marian Heesbeen