Mutaties bij de kleurmuis

De bescheiden wilde versie van Mus musculus is door veel veranderingen gegaan, van de tamme kleurmuizen die we vandaag kennen tot aan laboratoriummuizen die in het donker oplichten. Ik dacht dat het de leden van de National Mouse Club zou kunnen interesseren om over een aantal mutaties van de muis te lezen...

Haarloos Mutaties

Het haarloos gen wordt geactiveerd door schildklierhormoon. Afhankelijk van hoe ernstig de mutatie van het haarloos gen is, strekken de gevolgen zich uit van kale plekken of een dunne vacht tot aan volledig haarverlies.

Er zijn diverse haarloos mutaties die bij muizen voorkomen. Deze omvatten:

Haarloos: De haarloos mutatie werd oorspronkelijk in een muis gevonden die in een voliŤre in Londen werd gevangen. Homozygote muizen ontwikkelen dan een normale vacht tot de leeftijd van ongeveer 10 dagen, maar verliezen dan al het haar. Het volledige haar valt uit vanuit de follikel, het breekt niet af. Golven haargroei die een paar dunne pluizige haren produceren komen daarna met intervallen van ongeveer een maand voor, maar de dieren blijven uiteindelijk continu haarloos. De snorharen groeien herhaaldelijk opnieuw en worden terug losgelaten en worden abnormaler naarmate het dier ouder wordt. De teennagels zijn bovenmatig lang en gebogen. Haarloze muizen zijn over het algemeen normaal vruchtbaar, maar de meeste wijfjes verzorgen hun jongen niet goed.


Haarloze muis gefokt in een Australische mousery voor shows.

Een mutatie op het menselijk equivalent van het haarloos gen wordt verantwoordelijk gehouden voor de menselijke haarloos afwijking alopecia universalis

Naakt: De naaktmuis krijgt zijn naam omdat ze geen haar van om het even welke aard heeft. Maar veel interessanter, ze wordt ook geboren zonder een thymus of zwezerik. Deze trekken ziet men wanneer de muis homozygoot is voor het recessieve gen nu. Naaktratten groeien slechts tot 60-80% van het formaat van normale ratten (Festing et al 1978).


De foto (toestemming van het Laboratorium van Jackson) toont een naakt muis (nu/nu) en zijn phenotypisch normale heterozygoot (nu/+) nestgenootje.

Omdat zij geen zwezerik hebben, kunnen jonge naaktmuizen geen T-lymfocyten produceren. Daarom kunnen zij de meeste soorten immuunreacties niet vertonen. Het is om deze reden dat zij in laboratoria veelal voor ziekte-onderzoek worden gebruikt.

Rhino: Dit is een recessief gen dat spontaan ontstond in de nakomelingen van een kruising tussen twee inteeltlijnen. Homozygote muizen lijken op haarloos, afgezien van het feit dat het haar niet regenereert en de huid erg dik en rimpelig wordt.

De Rhino-vrouwtjes verzorgen hun jongen niet goed.

Rhino-muizen hebben een genetische afwijking die de structuur en functie van de meiboom klier beÔnvloedt. Zij hebben ook een gebrekkige reactie op T-cel afhankelijke antistoffen en ontwikkelen daardoor een auto-immuun ziekte.


De huid van een rinocerosmuis is erg gerimpeld en dik

Hermutaties van Rhino-muizen zijn o.a. gerapporteerd van BraziliŽ en Japan.

Fuzz: Fuzzmuizen hebben een zeer fijne donsvacht, die soms alleen kan worden gezien wanneer de muis tegen het licht wordt gehouden. De snorharen zijn kort en krullend. Het gen dat Fuzz veroorzaakt is recessief, heterozygoten hebben een normale gladharige vacht. Deze muizen schijnen niet aan gezondheidsproblemen te lijden en geen problemen te hebben met vruchtbaarheid, zogen en opvoeden van hun jongen.


Links: Zwartoog Self Fuzz mannetje, Rechts: Himalayan Fuzz mannetje


Links: Zwartoog Self Fuzz mannetje, Rechts: Wit roodoog Fuzz mannetje

Patchwork: Deze muizen lijken op de ratten met de zelfde naam. Het gen is semi-dominant. Het is een spontane mutatie in een lijn vele generaties verwijderd van een bestraalde voorouder. Heterozygoten zijn met 5 dagen oud al herkenbaar aan hun dunne, gladde huid en korte krullende snorharen. Een dunne fuzzlaag ontwikkelt zich rond ongeveer 10 dagen. De volwassenen ondergaan herhaald haarverlies en hernieuwde groei maar zijn nooit volledig naakt, ze hebben altijd plukjes vacht afgewisseld met kale plekken. Homozygote dieren zijn een leven lang volledig naakt. De huid is zeer dun en wordt diep gerimpeld naarmate de dieren ouder worden. Beide geslachten zijn vruchtbaar maar de wijfjes zijn slechte moeders.

Andere mutaties

Natuurlijk zijn er veel meer mutaties zoals staartloos, dumbo en dwerggroei, hierover volgende keer meer!

(c) Cait McKeown

Vertaald door Kirsten van der Klei (Nikki)