De naaktrat

Een ieder die al eens een paar dierenwinkels binnengestapt is, of een tijdje op een rattenforum heeft verbleven, is ‘m vast al eens tegengekomen: de naaktrat. Net zoals andere ratten een aanhankelijk, zacht en lief diertje en ideaal voor mensen met allergieën! Of toch niet?

De naaktrat werd voor het eerst ontdekt in een laboratorium in Groot-Brittannië, in 1953. De haarloze ratten werden gefokt als proefdier, meerbepaald om proeven te doen waarbij een reactie van het immuunsysteem niet gewenst was. Doordat deze ratten geen thymus hadden (een belangrijk orgaan ter hoogte van de keel dat in de eerste levensmaanden van de rat voor afweer voor ziekten zorgt), waren ze ideaal voor dit onderzoek.

Naast naaktratten zijn er ook nog anderen soorten, zoals de fuzzrat en de rexrat. Een fuzz heeft heel veel weg van een naaktrat, alleen heeft hij op sommige plekjes nog wat haar. Een rexrat heeft een gekrulde vacht.

Al snel werd de naaktrat ook een populair huisdier. Ze voelen aan als zeemvellen, zien er grappig uit en zijn ook nog eens leuk om familie en vrienden mee te amuseren (of af te schrikken, hangt er van af hoe leuk ze ratten vinden).

Maar is dit nu echt het ideale huisdier? En ondervindt de rat er zelf hinder van steeds in z’n blootje te lopen?

Allereerst is het belangrijk om te weten dat mensen maar zelden allergisch zijn voor dierenharen; veelal gaat het om de huidschilfers en zelfs de urine van het dier. Een naaktrat om deze redenen aanschaffen heeft dus geen zin, wat‘dierenkenner’ Martin Gaus ook moge beweren. Na een paar dagen krijgt de nieuwe eigenaar toch allergische reacties en wat gebeurt er dan met de rat? Die gaat meestal naar de opvang, die toch al zo vol zit. Niemand vindt het leuk om zijn vriendje na een paar dagen alweer gedwongen af te moeten staan.

Naaktratten zijn helemaal niet zo gemakkelijk te fokken. De moederrat heeft vaak last van een verminderde melkproductie, waardoor de jonge ratjes (ook wel rittens genaamd) vaak een achterstand oplopen, of erger, deze periode niet eens overleven. Soms worden de rittens zelfs verstoten door de moeder. Allerlei manieren van bijvoeren uitproberen is dan nog de enige kans die de kleintjes op overleven hebben…

Is dit soms een manier van moeder natuur om te zeggen dat deze mutatie niet gewenst is? Want dit zijn niet de enige nadelen van een naaktrat…

Dit diertje heeft namelijk (vreemd genoeg) wél wimpers, alleen zijn deze gekruld. Ze zijn zelfs zo ver gekruld, dat ze het oog kunnen irriteren. Wie ervaring heeft met bepaalde honden- en kattenrassen weet dat deze gekrulde wimpers voor heel wat ellende kunnen zorgen: chronische oogontstekingen, eindeloos zalfjes aanbrengen en heel wat bezoekjes aan een dierenarts.

Maar daar houdt het nog niet op. Zoals bekend zijn ratten zeer sociale dieren. In het wild leven ze in koloniën van tientallen ratten; het is dus ook ten zeerste aan te raden om niet één, maar (minstens) twee ratten als huisdier aan te schaffen. Eén rat is geen rat, dat geldt ook voor naaktratten. Omdat ze geen vacht hebben, zijn ze gevoeliger voor koude en tocht. Een aantal bontjes (in de vorm van andere ratten) om tegenaan te liggen is dus wel gewenst.

Omdat ratten in het wild met zo velen samen leven, hebben ze een zeer complexe manier van communiceren. Met verschillende geluiden, bewegingen van de staart en oren… maar ook de vacht. Ooit al een boze rat gezien? Deze zal z’n vacht opzetten, wat ook wel “egelen” genoemd wordt. Dit kan de naaktrat niet, en daardoor wordt hij soms verkeerd begrepen door andere ratten.

Niet zo erg denkt u, dat kan een keertje gebeuren. Zelfs mensen worden niet altijd begrepen door anderen. Maar voor een naaktrat kan dit verstrekkende gevolgen hebben. Als twee ratten aan het vechten slaan, vormt de vacht een grote bescherming. Er wordt wel eens hard gebeten, maar meestal wordt er alleen wat haar uitgetrokken. De naaktrat heeft deze bescherming niet, waardoor hij heel gevoelig is voor wondjes, die zelfs tot abcessen kunnen uitgroeien.

Ook als de naaktrat in een stabiele groep zit, kan hij deze wondjes toch nog oplopen. Wie zelf al eens ratten heeft gehad, weet dat deze vaak op een hoopje slapen (soms op de gekste manieren) en ook wel eens over elkaar heen kruipen. Ratten hebben scherpe nageltjes, dus krasjes zijn snel gemaakt op zo’n bloot velletje.

Er zijn ook gevallen bekend waarbij naaktratten gewoon niet geaccepteerd worden door andere ratten. Die zien de naaktrat als een vreemd geval (wat ook wel een beetje zo is) en die rare snuiter mag dus niet bij hen in de groep.

De vacht bij ratten (en andere dieren) is ook voor ons mensen belangrijk. Je kan de conditie bij de meeste dieren snel aflezen aan de vacht. Is hij opgezet, dan is er meestal iets met het beestje aan de hand. Omdat de naaktrat dat niet kan tonen, worden ziektes minder snel opgemerkt.

Door al deze problemen worden naaktratten bijna niet meer gefokt. Bijna, want er zijn nog steeds een heleboel fokkers die grof geld verdienen met deze handel. Dat sommige mensen deze ratten aanbieden zegt al heel wat over de kwaliteit van de ‘fokker’; een goede rattenfokker biedt geen dieren met een afwijking aan! Maar mensen zijn een vreemde diersoort, en vallen op nog vreemdere diersoorten. Katten met zo’n korte neus dat ze ademhalingsproblemen krijgen, bulldogs die alleen puppies krijgen via een keizersnede omdat hun lieve grote kop niet door het geboortekanaal past… en naaktratjes die er zo aandoenlijk uitzien. Er is dus een tijdje een grote vraag naar deze beestjes geweest (en deze is ook constant, dankzij de mythe dat naaktratten geschikt zijn voor mensen met allergieën) en er zijn dus weinig tot geen gezonde lijnen van naaktratten te vinden.

Bij dit soort fokkers wordt niet gelet op stamboom, gezondheid en karakter (wat bij de meeste ratteries wél zo is), dus als u voor een zielig naaktratje valt in de dierenwinkel krijgt u mogelijk niet alleen een rat met een afwijking, maar ook nog eens een doorgefokte, soms agressieve rat die omvalt van de gezondheidsproblemen.

Voor de naaktrattenfan die toch z’n hart verloren heeft aan dit naakte beestje en bereid is om er alle problemen bij te nemen, bestaat er gelukkig nog een alternatief: de opvang. Daar zitten alleen huisdierratten die door de vorige eigenaar afgestaan zijn. Als je daar dus een rat haalt steun je de opvang en niet de handel in deze dieren. Natuurlijk moet je wel bereid zijn om alle verantwoordelijkheid voor je nieuwe vriend op je te nemen. Een dicht verblijf (bijvoorbeeld een groot aquarium of terrarium – met genoeg klimmogelijkheden, ratten zijn echte acrobaten) is het beste, zo heeft de naaktrat het minst last van tocht. Ook een aantal vriendjes (liefst een stabiele groep, met een duidelijke alfarat en rangorde waar dus niet heel veel gevochten wordt) vindt een naaktrat fijn om tegen aan te liggen. Een grote oplettendheid is ook nodig, zodat eventuele wondjes zo snel mogelijk ontsmet kunnen worden. En verder natuurlijk een grote dosis liefde en aandacht!

Lynn de Pourcq

Dit artikel is geschreven door Lynn naar aanleiding van een discussie welke op een forum gevoerd is over dit onderwerp. De redactie heeft dit artikel ter beoordeling aan enkele rattenfokkers voorgelegd. Het blijkt dat er uiteenlopende meningen zijn over de naaktratten. Wij staan niet achter de inhoud van deze tekst maar wil dit artikel echter toch plaatsen omdat deze site voor iedereen bedoeld is en er dus ook meerdere meningen geventileerd mogen worden.