De gezondheid van een kleurmuis

Een gezonde muis herken je aan diverse punten, namelijk:
- een glanzende vacht
- heldere en wijd open oogjes
- nieuwsgierig kopje
- schone ogen, oren en neus
- schone anus en geslachtsopening
- normale ademhaling
- eet en drinkt goed
- normale ontlasting
- actief

Een gezonde muis herken je aan zijn glanzende vacht, heldere wijd open ogen en een nieuwsgierige houding. Hij heeft schone ogen, oren, neus, anus en geslachtsopening. Let ook op overmatig krabben en kapotte oortjes. Kapotte oortjes kunnen worden veroorzaakt door stoeipartijtjes met hokgenootjes, maar ook door mijt of schurft. Krabben, kapotte oortjes en geen goede vacht duidt vrijwel altijd op parasieten. Een gezonde muis maakt geen geluid als hij ademt en loopt op je hand nieuwsgierig rond.

Muizen zijn tamelijk gevoelig voor infectieziekten. De dieren moeten dan ook dagelijks gecontroleerd worden op afwijkingen of veranderingen in gedrag. Gelet moet worden op onder andere: diarree, niezen/rochelen, ontstoken oogjes, jeuk, kale plekken, korstjes. Infecties aan de luchtwegen gaan vaak gepaard met niezen/rochelen. Ook kan een infectie aan de luchtwegen overgaan in longontsteking, dit is te herkennen aan een moeilijk pompende ademhaling

1. Diarree

Als je muis last van diarree heeft kan dit te maken hebben met verkeerde voeding of slechte hygiŽnische omstandigheden. Dieren met diarree moeten altijd water tot hun beschikking hebben, i.v.m. uitdrogen. Om de darmen wat te kalmeren kan je hem kamille thee i.p.v. water geven en geroosterd of goed gedroogd wit brood en havermout, absoluut geen fruit en groente.

2. Salmonella bacterie

Diarree kan echter ook komen door een besmetting met de Salmonella bacterie. De oorzaak is vaak besmet water of voeding. Een muis die besmet is met Salmonella zal ernstige diarree hebben, soms bloederig, buikkrampen en koorts. De dieren eten en drinken niet, zijn sloom en lusteloos. In sommige gevallen kan de bacterie in het bloed terecht komen. De koorts stijgt dan, de dieren beginnen te rillen en gaan tenslotte dood. Een besmetting met salmonella kan heftig zijn en vaak hebben meerdere dieren dit. De muis zal behandeld moeten worden met medicijnen. Echter de meeste muizen zijn drager van Salmonella en hebben nergens last van. Als de weerstand van de muis verminderd wordt de bacterie actief en gaat zich vermeerderen, de muis wordt dan ziek.

3. E. Coli bacterie (natte staart)

De E. coli bacterie is vrijwel bij ieder dier in de darm te vinden. Als de weerstand achteruit gaat of als er plotseling een voerverandering plaatsvindt, kan de E. Coli bacterie explosief zich gaan vermeerderen. Een zieke muis kan razendsnel alle andere muizen in het hok (en bij onvoldoende hygiŽne ook in andere hokken) aansteken via het voer en drinkwater. HygiŽne is bij deze ziekte dan ook van levensbelang om verspreiding te voorkomen.

4. Ontstoken oog

Dit kan aan ťťn kant zijn, maar ook aan beide kanten. Vaak door irritatie of een verwonding. De verschijnselen zijn rode ogen, jeuk aan de ogen, waterige ogen, gele uitvloeiing en de ogen dichthouden. Voor deze problemen zijn verschillende oogzalfjes en druppels in de handel, die je bij de dierenarts kan halen. Laat het echter niet op zijn beloop, je muis zou er blind van kunnen worden!

5. Abcessen

> Je muis heeft opeens een bult, wat nu? Vaak komen bulten (abcessen) door ontstekingen onder de huid, veroorzaakt door bijv. een beet. Het wondje is gaan ontsteken, zonder dat het vuil en bacteriŽn weg is gegaan. Een abces voelt vaak warmer aan dan de huid eromheen en is pijnlijk. Om het abces te laten genezen kun je het beste de bult eerst weken in een Biotex oplossing. Hierdoor wordt het korstje zacht en kun je het ervan af halen. Als het abces open is kun je het schoonmaken met de Biotex oplossing. In sommige gevallen kan je het abces niet openen omdat het te diep zit. Ga in dat geval naar de dierenarts. Deze kan het abces eventueel openmaken en je een antibioticakuur voorschrijven. Ook als je een abces wel open krijgt, maar het blijft ontsteken, moet je naar de dierenarts voor antibiotica.

6. Tumoren

Helaas kan een bult ook komen door een tumor. Muizen en ratten staan erom bekend dat ze veelvuldig tumoren krijgen. Een tumor ziet er hetzelfde uit als een bult. De bult voelt echter niet warm en is niet pijnlijk. Tumoren kunnen zowel oppervlakkig als dieper onder de huid liggen. Bij oppervlakkige tumoren kan je in het begin de tumor wat verschuiven (voelt als wegrollen onder je vinger door), omdat deze nog niet is vergroeid met de onderliggende weefsels. Later is de bult niet meer te verschuiven. Ook kan je bij dieper liggende tumoren, de tumor niet verschuiven. De enige therapie bij tumoren is een operatie. Kleine dieren zoals muizen hebben echter vaak problemen met de narcose. De risico's bij een operatie zijn daarom groot. Bovendien bestaat de kans dat de tumor weer terug groeit, soms op een andere plaats.

Mocht je muis een bult krijgen en je weet niet zeker of het een abces of een tumor is, ga dan ook naar je dierenarts. Hij of zij kan dan een monstertje nemen en kijken wat de oorzaak is en eventueel behandelen.

7. Oormijt

Verschijnselen zijn: jeuk, krabben en soms scheef houden van het kopje. Oormijt is goed te behandelen met ivermectine en een speciale oorzalf, verkrijgbaar bij je dierenarts. Let op! Het scheef houden van het kopje kan ook wijzen op middenoorontsteking of problemen in de hersenen (infarct of bloeding). Bij een middenoorontsteking zal je gelijk met antibiotica moeten beginnen. Het scheef houden van het kopje is dus altijd een indicatie om naar de dierenarts te gaan!

8. Wormen

Dit komt gelukkig niet zoveel voor bij muizen. Indien je muis wormen heeft, zal hij vermageren en lusteloos worden. Check de uitwerpselen op wormeitjes of stukjes worm. Als je twijfelt, kun je de ontlasting beter door de dierenarts laten nakijken. Je kunt je muizen behandelen met ivermectine, selmectine of levamisol, deze middelen zijn verkrijgbaar bij de dierenwinkel. Je moet de hele groep behandelen om een herbesmetting te voorkomen en de kooi en speeltjes ontsmetten (hier kunnen eieren op zitten).

9. Mijten en luizen

Met name mijten en luizen komen veel voor. Verschijnselen zijn jeuk, veel krabben, kale plekken en wondjes/korstjes. In geval van luizen kun je kleine speldenknopjes over je muisje heen zien lopen. Gelukkig zijn deze uitwendige parasieten goed te behandelen. Je kunt kiezen voor een spray (Beaphar antischurft) of pipetten (Beaphar antiparasiet, beide verkrijgbaar in de dierenwinkel). Deze middelen bevatten ivermectine die de parasieten verlamd, waardoor ze dood gaan. Behandel al je muizen tegelijk en ontsmet de kooien en speeltjes (anders krijg je herbesmetting).

10. Muizenpokken

Eťn van de meeste gevreesde ziektes bij muizen zijn muizenpokken. Dit wordt veroorzaakt door een virus. Bij een plotselinge uitbraak sterven zeer veel dieren zonder dat er ziekteverschijnselen te zien zijn. Ziekteverschijnselen die voorkomen zijn huidontstekingen, gezwollen pootjes en staart- en huidafwijkingen. Aan deze ziekte is weinig of niets te doen, maar komt gelukkig weinig voor bij sportfokkers.

11. Longproblemen

Bij muizen komen veel longproblemen voor. De verschijnselen variŽren en je muis hoeft niet eens zo ziek te lijken, terwijl hij/zij toch een probleem heeft. Longproblemen kunnen veroorzaakt worden door virussen, bacteriŽn en schimmels. Verschijnselen waar je op moet letten zijn: niezen, snotteren, vieze ogen en neus, vieze, natte voorpootjes (van het poetsen van de ogen en neus), benauwdheid en reutelen. Reutelen is een geluid dat gemaakt wordt tijdens het ademen, het klinkt als een soort gepiep. Als je het nog nooit gehoord hebt, zou je het kunnen verwarren met gezellig 'praten' van je muis! Let wel, als je muis op je hand zit, behoor jij geen gepiep te horen!

Sendai virus is een virus dat gevreesd wordt door veel muis- en rattenbezitters. Het veroorzaakt acute longproblemen bij zowel ratten als muizen. Typerend zijn niezen, snotteren, vieze neus en reutelen. De dieren worden snel ernstig ziek, stoppen met eten en drinken met vaak de dood als gevolg. De infectie verspreidt zich snel door de groep muizen en vaak zijn alle muizen binnen enkele dagen ziek. Een goede therapie is niet voorhanden, vaak wordt antibiotica gegeven om infecties met bacteriŽn te voorkomen. Voorkomen is in dit geval dan ook veel beter dan genezen!

Een andere gevreesde ziekte is een infectie met Mycoplasma Pulmonis. Dit is een bacterie die in de cellen van de gastheer leeft. Deze bacterie hoeft geen problemen te geven en dat is nu juist het grote probleem. Vaak zit deze bacterie 'verborgen' in op het oog gezonde muizen. Een verzwakte weerstand of een andere (meer onschuldige) ziekte kan dan ineens grote gevolgen hebben. Ook kan het voorkomen dat je muis steeds maar weer dezelfde longproblemen krijgt (met bv een maand tussentijd) en gevoeliger is voor andere longinfecties. De verschijnselen variŽren maar vaak bestaan ze alleen uit benauwdheid en reutelen, vervolgens vermagerd de muis ernstig wat de dood tot gevolg heeft. De therapie is een antibioticakuur. Deze duurt tenminste 30 dagen, omdat de bacterie moeilijk te bereiken is (hij leeft immers in de cel). Alle andere muizen (en ratten) in huis moeten ook mee behandeld worden, juist omdat de infectie vaak verborgen blijft. Ondanks deze kuur kan het zijn dat je muis blijft reutelen, er is dan al zoveel schade aan de longen dat deze onherstelbaar is

Voor alle longproblemen geldt, ga naar je dierenarts! Deze kan de juiste diagnose stellen, je medicatie geven en verdere problemen voorkomen. Muizen zijn erg gevoelig op hun longen en een longontsteking is al gauw fataal. Verder geldt voorkomen is beter dan genezen!

12. Verwondingen

Muizen hebben geen inzicht in hoogte. Het kan dus voorkomen dat hij/zij van een tafel of uit je handen springt en zo een flink eind valt. Als je muis van een grote hoogte valt is het heel goed mogelijk dat hij in shock raakt, hij blijft dan "dood" liggen. Pak de muis voorzichtig op en zet hem in zijn eigen hok, en zorg dat hij in een warme omgeving staat. Hij zal langzaam weer de oude worden. Let op dit kan dagen en soms wel weken duren. Het is goed mogelijk dat je muis na een grote val een botbreuk heeft opgelopen. Aan een botbreuk kan je, of de dierenarts niet veel doen. Als de botbreuk recht is (zodat de botten nog op elkaar zitten), zal hij uit zichzelf weer genezen. Een botbreuk is te zien als je muis gaat waggelen. Als je muis gaat waggelen kan echter ook betekenen dat hij verkouden is of dat hij inwendige wonden heeft. Aan inwendige verwondingen kun je niets doen. Je muis zal zwak zijn, zorg er dus voor dat eten en drinken dicht bij hem in de buurt is, zodat hij niet ver hoeft te lopen. Let wel goed op of je muis nog goed eet en drinkt.

Katja van Rossum
Marjolein Heemskerk

Herschreven op 4 december 2011