Het kopen van een rat

Zo, dus je bent eindelijk naar een show gekomen om je droomrat uit te zoeken? Visioenen van vriendelijke knuffels bij je op schoot, snoepjes delen en het showen van je nieuwe huisdier aan vrienden en familie dansen door je hoofd, toch?

Eenmaal thuis kun je erachter komen dat dit lieve, hartelijke wezentje verschrikkelijk verlegen is geworden of juist een in een onvriendelijk monster is veranderd.

Wat kun je hieraan doen?
Ik weet dat er verrukte nieuwe eigenaren mijn rattery of andere plaats van aankoop hebben verlaten met een schoonheid met lief karakter die, eenmaal aangekomen in haar nieuwe huis, zich meer als een beest gedroeg!

Aangezien er meer fokkers zijn die dezelfde ervaring hebben gehad dacht ik, als fokker zijnde, dat het een goed idee zou zijn om algemene richtlijnen op te stellen over hoe je je rat kan kiezen and hoe je kan bepalen of je ze kan overtuigen van jouw goede bedoelingen.
Wees niet bang! Er is hoop! (Althans, dat is wat je over wilt brengen op je nieuwe huisdier)
 
VOORDAT JE EEN DIER GAAT KOPEN…

Als je je toekomstige huisdier gaat uitzoeken, bedenk dan of je kleur en tekening belangrijk vindt. Wil je het dier showen of een lijn ontwikkelen die geschikt is om te showen? Zo ja, neem dan een aantal ratten met de beste kleur of tekening die je kan vinden, van een goede fokker, en kies hier een dier uit. Maar ook als je een huisdier neemt, waarom dan niet een beter type, conditie en tekening voor een klein beetje extra geld? Je kunt zeker zijn van de beste selectie in bouw en/of temperament door van te voren een bestelling te plaatsen bij een fokker, of ze te laten weten dat je tijdens de volgende show een dier van ze wilt kopen.
Als je eenmaal zo ver bent dat je gaat kiezen kijk dan naar hoe ze zich gedragen en vraag de fokker om ze vast te houden voor je, zodat je kan zien hoe ze reageren op iemand die ze kennen. Ratten zijn nieuwsgierig en als ze jong zijn lopen ze liever rond op je handen dan dat ze constant stil blijven zitten. Echter, ze moeten niet zo nerveus zijn dat ze wegspringen, krijsen of op een andere manier zich té opgewonden gedragen (dit kan op shows gebeuren als er te veel activiteit is of te veel mensen om hun kooi, dus probeer een tijd uit te zoeken wanneer het kalm is in hun directe omgeving).
En denk eraan, het is niet beleefd om ze uit de kooi te halen als de eigenaar er niet bij is! Wat als je zonder het te weten net daarvoor een ziek dier hebt vastgehad? Probeer alsjeblieft je handen en polsen te wassen als je net ratten van iemand anders hebt vastgehad (ik heb meestal een flesje desinfecterende spray bij de hand als ik keurmeester ben, maar wassen met warm water en zeep is altijd nog veel beter dan helemaal niet wassen).
Hoe dan ook, je wilt geen rat die constant in paniek bij zijn eigenaar probeert weg te komen, of die zoveel springt dat je altijd zijn staart vast moet houden. Ik zou persoonlijk niet eens overwegen om een rat te nemen die zich omdraait en je probeert te bijten (sommige mannelijke muizen kunnen dit wel eens doen als ze jong zijn en uit een groep komen, maar dat is een ander verhaal).

PERSOONLIJKHEID: OPVOEDING OF ERFELIJKHEID?
           
Mijn ervaring is dat dingen als blazen en de vacht opzetten (ook wel egelen genoemd) als mensen bij de kooi komen beide kan zijn. Ik geloof dat de neiging erfelijk is en dat de omgeving de aanleiding voor het gedrag kan zijn. Als het gedrag zich al vertoont als het dier nog heel jong is dan is het waarschijnlijk een erfelijk probleem. In de minder extreme gevallen, waar het gedrag zich pas later in het leven ontwikkelt, kan het helpen om de kooi te veranderen. (Onthoud dat als ze dat gedrag al op zeer jonge leeftijd vertonen de dieren geen goede keus zijn als huisdier of fokdier)
Ratten die egelen, blazen and in het algemeen onzeker zijn in een traliekooi kunnen als op magische wijze kalmer worden als ze in een glazen aquarium worden gezet. Ik heb gehoord van een lijn van Siamese ratten die een nestje kregen waarvan de meeste dieren in orde waren, maar waarvan ongeveer 30% deze neiging toonde. Ze waren prima in orde toen ze rond de 8 á 12 weken verkocht werden, maar toen ze ouder werden begonnen sommigen zich op deze manier te gedragen. Er werd mij verteld dat het plaatsen in een aquarium in één geval hielp, en een andere rat ging vooruit toen hij niet meer in kamers mocht komen die naar andere ratten roken en geen (vreemde) mensen meer op bezoek kreeg.
Hierdoor denk ik dat het gedrag met hun territoriale instincten te maken heeft. Aangezien de lijn in kwestie verder van uitstekende kwaliteit is, was het een poging waard om te fokken met broers/zussen die een goede persoonlijkheid hadden, zodat het uiterlijk behouden kon worden en het temperament verbeterde (opvolgende generaties waren wél prima in orde).
 
Als erfelijke nervositeit zich al jong laat zien hoeft het geen agressie te zijn, zoals in het vorige voorbeeld. De rat vindt het simpelweg niet fijn om opgepakt te worden en probeert constant uit je handen te rennen of te springen. Een fokker kan het proberen eruit te fokken als de lijn op andere gebieden wel erg goed is, maar deze dieren zouden zeker niet te koop moeten worden aangeboden aan potentiële huisdiereigenaren totdat de fouten gecorrigeerd zijn (de fokker kan vooruitgang zien in de volwassen dieren).
Sommige fokkers zijn zo gericht op het fokken van een dier met een goed uiterlijk dat ze vergeten dat persoonlijkheid hetzelfde is als vachtkleur of bouw: het zal achteruitgaan als het genegeerd wordt in het fokprogramma, zelfs als de aard van de lijn aanvankelijk uitstekend was.
Een goede fokker zou in staat moeten zijn om je te kunnen vertellen over de geschiedenis van de familie van al hun dieren, zelfs van degenen die “slechts” huisdier kwaliteit zijn.

DE EERSTE DAG VAN JE HUISDIER IN EEN NIEUW HUIS
           
Soms zal een goede rat zich slecht gedragen als hij eenmaal in zijn nieuwe huis zit vanwege de verandering van omgeving en omdat hij gestresst is. Meestal is dit makkelijk op te lossen, namelijk met een beetje geduld.
Als je je rat mee naar huis neemt, bedenk dan dat het arme ding zojuist zijn bekende kooi, geurtjes en vriendjes is kwijtgeraakt. Hij moet zich opnieuw aanpassen aan zijn nieuwe omgeving en meestal ook een nieuwe rat als gezelschap of zelfs helemaal geen rat meer als gezelschap (de meeste fokkers raden aan om op zijn minst twee ratten van soortgelijke leeftijd tegelijk te kopen, zodat ze allebei blijer zullen zijn als het baasje er niet is. Ratten zijn van nature sociale dieren).
Het is nu waarschijnlijk makkelijk te begrijpen dat je nieuwe huisdier jouw onbekende aanwezigheid en geur koppelt aan alle vreselijk enge gebeurtenissen en daarom niks met je te maken wil hebben! (“Wat een vreselijk mens!”)
Een nieuwe, bange rat kan in paniek ineengedoken in een hoekje gaan zitten, of wegspringen als jouw onbekende hand van een onverwachte kant komt. Hij kan ook naar je happen als je jezelf opdringt, vooral als hij in een ander type kooi is opgegroeid. Je moet jezelf associëren met nieuwe, positieve ervaringen. Een aantal manieren om dit te doen:
 
(1) Als je een traliekooi hebt met een deur aan de zijkant kan je rat dit als een bedreiging zien omdat hij gewend is aan een aquarium of labbak waar de eigenaar/fokker het dier van de bovenkant benadert en voorzichtig oppakt. Als je de mogelijkheid hebt, probeer dan een kooi te krijgen waar je van bovenaf in kan, of met een groot deurtje aan de zijkant, in plaats van een kleine die nauwelijks groter is dan je hand. Als dit niet mogelijk is voor je: onthoud dat je de rat naar je toe moet laten komen en dring zijn ruimte niet binnen.
 
(2) Voer je rat de eerste dagen zoveel mogelijk met de hand. Dit betekent namelijk dat elke keer als je je rat oppakt of benadert, dit een positieve beloning inhoudt voor hem. Begin met je hand in de kooi te leggen en de rat jou zelf te laten benaderen, zodat hij kan ruiken en rondlopen. Beweeg je hand niet te veel! Zorg dat je een klein hapje klaar hebt in je hand (zonnebloempitjes, rauwe groente, brood, enzovoort). Wees niet verbaasd als hij het eten niet onmiddellijk pakt. Je zult je hand misschien een paar minuten in de kooi moeten houden en voorzichtig het hapje achterlaten als je je hand terugtrekt.
 
Na een paar keer zal je rat naar je toe komen. Een goede tijd om dit te doen is terwijl je televisie aan het kijken bent. Je kunt je hand in de kooi laten tot de kleine eindelijk toegeeft en probeert vriendjes te worden, en denk erom niet van schrik op je springen als je ineens aangeraakt wordt!
 
De volgende stap is om het hapje net buiten de kooi te houden zodat de rat naar buiten moet leunen om het te pakken te krijgen.
 
(3) Zet de kooi op een vaste plek in een rustige kamer. Verplaats hem niet van hot naar her in de eerste paar weken. Ratten vinden het fijn om een locatie goed te kennen voordat ze met zelfvertrouwen een nieuwe verkennen. Je helpt mee aan het opbouwen van zelfvertrouwen en om ze georiënteerd te houden als je ze beetje bij beetje de omgeving naast hun “huis” laat verkennen.
 
(4) Ik heb gehoord dat bij je rat gaan liggen een gevoel van veiligheid kan versterken, omdat de rat dan over je heen kan lopen zonder zich bezorgd te maken over jouw enorme formaat. Wacht totdat je rat uit de kooi komt om je te groeten voordat je dit probeert. Je wilt niet hebben dat je een nieuwe rat los hebt lopen in je kamer die bang is om naar je toe te komen…

NA DE EERSTE PAAR DAGEN OF WEKEN:
 
Als je rat wat meer aan je gewend is is het een goed idee om hem/haar te trainen om naar je toe te komen als je een soort van scherp geluid maakt. Even fluiten, een “tsk” geluid of iets soortgelijks werkt het best.
Begin met het geluid te maken en als de kleine dan vervolgens naar de zijkant van de kooi komt geef je hem een beloning. Na een paar keer wacht je tot de rat ook echt een stukje uit het deurtje komt of uit de bovenkant (bij een aquarium of een labbak).
Elke keer als je een trainingsessie afsluit is het de bedoeling dat je rat weer ietsje verder is gegaan dan de keer ervoor. Uiteindelijk zal het zover komen dat je rat vanzelf naar je toe komt als je het geluid maakt, waar jij ook bent. Eenmaal op dit punt aanbeland is het niet verstandig om hem elke keer met eten te belonen, maar ook met veel knuffels en aandacht.
 
Schouder-training is ook erg nuttig, vooral als je van plan bent hem/haar naar verschillende plaatsen mee te nemen. Dit is voor een rat die goed gewend is aan zijn eigenaar zeer vanzelfsprekend. Wat je wilt bereiken is dat je schouder een “tweede huis” wordt waar hij zich veilig en comfortabel voelt.
Plaats je rat op je schouder en laat hem rustig rondlopen terwijl je in de buurt van de kooi zit. Het kan zo zijn dat de rat terug in zijn kooi probeert te komen, maar sta dit aanvankelijk toe. Als je rat even goed stil blijft zitten plaats hem dan zelf terug in de kooi. Blijf dit herhalen en maak de tijd dat je rat op je schouder blijft zitten steeds langer, en probeer kleine beloningen te geven als hij er zit.
In het begin kan het zo zijn dat de rat probeert het eten mee terug te nemen naar zijn kooi of het zelfs negeert. Als het eten op je schouder geaccepteerd en gegeten wordt kun je er vanuit gaan dat je rat zich meer op z’n gemak voelt bij je, omdat ratten niet eten als ze op een onbekende, bedreigende of té afleidende plaats zijn. Ze nemen graag hun eten mee naar huis of een andere bekende en veilige plaats om het daar op te eten.
Binnen een week, of iets meer, zal je rat voor langere periodes op je schouder blijven zitten en kun je een beetje rond gaan lopen. Uiteindelijk zal je rat proberen van je af te komen om naar “het toilet” te gaan. Moedig dit aan door hem in zijn kooi te plaatsen op het moment dat hij van je borst of arm probeert te klimmen. Blijf even kijken of hij naar zijn “plashoek” gaat. Als de kooi niet in de buurt is zal een goed getrainde rat zijn behoefte simpelweg op de vloer doen als hij daar neergezet wordt. Instinctief zal hij zijn “tweede huis” (je schouder) niet vies willen maken en als je de hints van je huisdier negeert zal hij zo ver mogelijk naar buiten leunen en… de lading lozen!
 
Ik hoop dat dit artikel nieuwe eigenaren helpt om meer van hun ratten te genieten, en wellicht om hen aan het denken te zetten over andere manieren om een huisdier te kiezen en te trainen. Als je echter helemaal vast zit kun je altijd de fokker bellen…
 
Roxanne Fitzgerald
 
Revised from a 1988 article,
Copyright by R. Fitzgerald, USA, June 6 1991

Vertaald door Susanne Tak