Nieuwtjes uit de wetenschap - Cavia’s van vier naar drie vingers
Dr. Marcel AG van der Heyden

Zoals liefhebbers van cavia’s wel zullen weten hebben deze gezellige diertjes vier vingers en drie tenen, om het vergelijk met onze handen en voeten maar eens te maken. Echter, binnen de familie van de cavia-achtigen bestaan er ook soorten die vijf vingers hebben. Een groep onderzoekers uit Brazilië en Frankrijk hebben recentelijk onderzoek gedaan naar de spiermassa van de verschillende vingers en tenen. Dit kan namelijk informatie geven over hun onderlinge verwantschap, en extra inzichten in de manier van voortbewegen van deze dieren.

Tijdens de evolutie heeft de voorpoot van de cavia de duim verloren, bij de achterpoot zijn tegenwoordig de grote en kleine teen niet meer aanwezig. Opmerkelijk was dat de spiermassa van de cavia-pink relatief gezien erg klein is, dit verklaart voor een groot deel het gebrek aan beweginsmogelijkheden van deze vinger. De onderzoekers zagen hier een evolutionair pad naar het verlies van de pink in. Ook in de vijfvingerige cavia-achtigen was een trend waarneembaar naar het verlies van vingers gedurende het verdere verloop van de evolutie van deze dieren.


Rechtervoorpoot en linkerachterpoot van de cavia (foto’s van de auteur)

Dit verschijnsel is enigszins vergelijkbaar met de evolutie van de hoefdieren. Waar primitieve paardachtigen nog vijf tenen hadden, hebben de moderne paarden nog slechts één vinger met een enorme nagel, de paardenhoef. Men denkt dat dit ertoe heeft geleid dat moderne paarden daardoor veel sneller kunnen galopperen dan hun verre voorouders. Wat natuurlijk erg handig is als je aan je vijanden wilt ontsnappen.

Als we de cavia-achtigen dus maar de tijd geven zullen er in de komende miljoenen jaren cavia’s, of beter gezegd cavia-achtigen, ontstaan met slechts drie vingers. En als we nog langer kunnen wachten worden cavia’s misschien nog een soort éénhoevige dieren.

Dr. Marcel AG van der Heyden

Bron:
O. Rocha-Barbosa, M.F.C. Loguercio, S. Renous, J.-P. Gasc.
Comparative study on the forefoot and hindfoot intrinsic muscles of some cavioidea rodents (Mammalia, Rodentia). Zoology 110:58-65 (2007)